De wereld is geen casino

Sedert enkele decennia, en vooral na de uiteindelijke ineenstorting van het Sovjetsysteem, maken we een onstuitbare en onomkeerbare mondialisering van de economie mee, die gepaard gaat met een culturele uniformisering. Een heel nieuw wereldsysteem komt voor onze ogen tot stand. De wereld kan niet langer meer begrepen worden in termen van Brits, Frans, Russisch of zelfs Amerikaans imperialisme.

De talrijke protestdemonstraties die we de laatste jaren gekend hebben steunden op het inzicht dat geen enkele nationale overheid nog controle uitoefent op de huidige wereldorde. Vandaar dan ook dat het protest zich richt tegen internationale en supranationale instellingen als de G8, de Wereldhandelsorganisatie, de Wereldbank, het Internationaal Muntfonds, en de Europese Unie.

Het zijn niet de nationale overheden maar supranationale instanties die regeren over de huidige globalisering. Tegelijkertijd stellen we vast dat deze nieuwe orde geen democratisch verkiezingssysteem kent, en geen publiek forum voor discussie en besluitvorming.

De heersers zijn blind en doof voor wat er bij het volk leeft. De contestanten trekken de straat op omdat dit een expressievorm is die binnen hun bereik ligt.

Antiglobalisering is geen juiste term. De contestanten delen de afkeer voor de huidige vorm van kapitalistische globalisering, en de overgrote meerderheid is niet tegen globaliserende tendensen als dusdanig. Zij zijn niet voor isolatie, niet voor separatisme, en ook niet voor nationalisme.

Het protest zelf is een globale beweging geworden. Het is verkeerd dit een antiglobaliseringsbeweging te noemen. Het is pro-globalisering, of juister: het is een beweging voor een alternatieve globalisering: voor de opheffing van de ongelijkheid tussen arm en rijk en tussen machtigen en machtelozen, en voor de uitbreiding van het recht op zelfbeschikking.

Als we één ding mogen onthouden uit de veelheid van stemmen die in de demonstraties opklinken, dan is het dat een betere toekomst mogelijk is. De talrijke jongeren en niet-meer-zo-jongeren zijn naïef genoeg om te geloven dat alternatieven mogelijk zijn. Zij laten zich niet intimideren door het TINA-woord: ‘There Is No Alternative’. Er is een nieuwe generatie van politieke activisten opgestaan, wiens enthousiasme herinneringen oproept aan het paradoxale idealisme van de zestiger jaren: zij eisen het onmogelijke, d.w.z. iets heel nieuws.

Men mag niet verwachten dat de protestbeweging een blauwdruk aflevert voor de oplossing van alle problemen. Zij tracht veeleer de publieke agenda te veranderen door het verlangen naar een betere toekomst aan te wakkeren.

Het tijdperk van de helden is voorbij. Alles hangt met alles samen en leeft in conflict met elkaar. Iedereen weet ook dat de nieuwe wereldorde alles en iedereen moet omvatten: de politiek, de economie, de sociale vraagstukken, de cultuur en het milieu. Allesomvattend dus, maar het lijkt er niet op dat een bestaande macht deze orde kan leiden. Zelfs niet de Verenigde Staten, ondanks hun klinkende overwinning in de Golfoorlog.

Zeker na het falen van de planeconomie in de Sovjet-Unie wint de opvatting veld dat er maar één enkele (neoliberale) manier is om de economie van een land te bestieren en dat alle economische stelsels met elkaar vervlochten zijn en dus van elkaar afhangen. Dit systeem wordt een nieuwe vorm van totalitarisme, met eigen dogma’s en eigen hogepriesters. In naam van de geglobaliseerde markt strekken de nieuwe wetten zich over bijna de hele wereld uit. Met als gevolg een tweesporen-maatschappij met aan de ene kant een groepje dat heel hard werkt en veel bezit en aan de andere kant een ontelbare hoeveelheid zorgbehoevenden, werkelozen en verstotenen.

In dit opzicht kunnen we, in navolging van subcommandant Marcos van de Zapatisten, spreken over een ‘vierde wereldoorlog’: “Het neoliberalisme als wereldsysteem betekent een nieuwe oorlog voor de verovering van nieuwe gebieden” Het einde van de derde wereldoorlog, of koude oorlog, betekent helemaal niet dat de wereld niet langer in tweeën verdeeld is en dat zij haar stabiliteit onder de hegemonie van de overwinnaar zou teruggevonden hebben. Want, indien er een overwonnene is (het socialistische kamp), dan blijft het moeilijk om te zeggen wie de overwinnaar is. De Verenigde Staten? De Europese Unie? Japan? Alle drie?’ En Marcos vervolgt: ‘De ondergang van het “Rijk van het Kwaad opent nieuwe markten, wier verovering een nieuwe wereldoorlog – de vierde – uitlokt.”

De huidige protestbeweging wil een halt toeroepen aan dit model, dat opgelegd wordt door grote financiële organisaties als de Wereldbank of het Internationaal Muntfonds, maar ook door de Europese Unie.

In juni brachten wij, eveneens als bijlage bij De Nar, ‘Dossier EUrotop!’ uit. Wij kloegen daarin de fanatieke gehechtheid aan de neoliberale variant van het kapitalisme aan. ‘Competitiviteit en concurrentie moeten zegevieren, sociale en ecologische regels mogen niet in tegenspraak met de vrije markt zijn,’ zo hadden wij het Europees credo samengevat. Wij schetsten Europa als superstaat, als speelbal van de multinationals, en als ‘fort’ dat asielzoekers buiten de grenzen wil houden. Wij belichtten de rol van lobbygroepen achter de EU, het Europees landbouwbeleid en de biotech-sector. En wij zochten naar perspectieven in libertaire richting. De brochure die nu voor u ligt wil daar een vervolg op zijn.

Wij zijn van mening dat de linksradicale beweging aan het begin staat van een heropleving. Het zal van cruciaal belang zijn of deze nieuwe start goed genomen wordt. Deze fase is bepalend voor het verdere verloop. Wij zijn er ons van bewust dat naast ons nog aan dozijn andere groeperingen actief zijn, en wij willen geenszins beweren dat wij heel de waarheid in pacht hebben. Wij hopen dat uit de strijd van de komende jaren een beweging tot stand komt die zich niet enkel tot het marxisme en het anarchisme zal beperken. De revolutionaire stroming van morgen zal niet het product zijn van een rechtlijnige ontwikkeling van tendensen die zich momenteel uitdrukkelijk op het marxisme of op het anarchisme beroepen, maar zal resulteren uit het samenvallen van diverse stromingen die op hetzelfde doel gericht zijn. Deze ‘synthese’ zal niet enkel op het vlak van de ideeën plaatsvinden. Zij zal ook de concrete synthese vormen, de concrete hergroepering van concrete individuen en groepen die op wereldschaal naar elkaar toe zullen groeien, en die het geraamte zullen vormen van een libertair alternatief op massaschaal. In dit nieuw libertair project zal het anarchisme ‘opgeheven’ worden, d.w.z. tot volle wasdom komen. Wij beogen een libertaire samenleving en streven naar een volkomen maatschappelijke vrijheid. In een geglobaliseerde wereld betekent dit: ‘Denk globaal, handel lokaal.’

Posted under Uncategorized